Hafta İçerisinde Rapor Veya İzin Alan İşçinin Hafta Tatili Hakkı

Hafta İçerisinde Rapor Veya İzin Alan İşçinin Hafta Tatili Hakkı:  Hafta Tatili Kanununa göre, işyerlerinin Pazar günü açık olabileceği dü­zenlenmiştir. Pazar günü açık olan bir işyerinde, haftanın başka bir günün­de işçiye izin verilmesi kanunda düzenlenmiştir. Postalar halinde çalışma yapılması halinde Pazar günü çalışan işçiye hafta içinde ve 24 saatten az olmamak üzere hafta tatili verilmelidir. Bunlar dışında, dinsel ve toplumsal gerekler göz önüne alınarak, Ramazan ve Kurban bayramı arifesine rast­layan Pazar günlerinde işyerinin kapalı tutulmasına istisna getirileceği de kanunda düzenlenmiştir.

HAFTA TATİLİNE VE ÜCRETİNE HAK KAZANMA:

4857 sayılı İş Kanununda Hafta Tatili Kanunu’nda olduğu gibi hafta ta­tili, nüfusu on bin ve üzerinde olan şehir ve kasabalar için sınırlanmamıştır. İş Kanununun “Hafta Tatili Ücretini” düzenleyen 46’ıncı maddesinin birinci fıkrasında, İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde genel olarak haftada 45 saat çalışmış olmak koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz olarak en az yirmi dört saat dinleme verileceği hükme bağlanmıştır.

4857 sayılı İş Kanununun 46. Maddesine göre, “ Bu kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce yasanın 63. Maddesine göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verilir “. Buna göre, hafta tatili ücretinden yararlanabilmek için, İş Kanununun uygulama alanı içinde olmak ve haftanın tatilden önceki iş günlerinde çalışmış olmak şartları bulunmaktadır.

A- İş Kanunu Kapsamı İçinde Olmak: Hafta tatili ücretinden yararlana­bilmenin ilk şartı, İş Kanunu kapsamı içinde olmaktır. Borçlar Kanunu uygulama alanı içinde olanlar ve İş Kanununun 4. Maddesinde belirtilen istisnalar içinde yer alan işler ve yerlerde çalışanlar hafta tatili hakkın­dan yararlanamayacaklardır.

B- Haftanın Tatilden Önceki İş Günlerinde Çalışmış Olmak: Hafta tati­li hakkından yararlanmanın ikinci şartı, haftanın tatilden önceki iş gün­lerinde İş Kanununun 63. Maddesinde belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaktır.

Kanun, koruyucu yapısı içinde fiilen çalışılmayan bazı halleri çalışılmış gibi kabul etmektedir.

İş Kanununun 46. Maddesine göre, hafta tatiline hak kazanmak için aşağıdaki süreler çalışmış gibi kabul edilmektedir.

  • Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlarla günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan ve sözleşmeden doğan ta­til günleri( İşçinin işyerinde çalışmadığı halde günlük çalışma süresinden sayılan, yani çalışılmış gibi sayılan haller 4857 sayılı İş Kanunun 66 ncı maddesinde belirtilmiştir.)
  • Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri (Mazeretizni Ek Madde2: 4/4/2015-6645/35 md.): İşçiye; evlenmesi, evlat edinmesi, ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verilmesi, yani üc­retten izin nedeniyle herhangi bir kesinti yapılmadan izin verilmesi gerekir. İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebevey­nden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli yani ücretten izin nedeniyle herhan­gi bir kesinti yapılmadan izin verilmesi gerekir.)
  • Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen di­ğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri,
  • İşyerinde çalışmanın, zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmaksızın haftanın bir veya birkaç gününde tatil edilmesi, halinde haftanın çalışıl­mayan günleri hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış gibi sayılacaktır.

HAFTA TATİLİ ÜCRETİ:

Hafta Tatili Ücreti 4857 sayılı İş Kanununda düzenlenmiştir. Yukarıda açıkladığımız üzere, İş Kanunu kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce çalışmış olmaları koşuluyla yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme (hafta tatili) verilir. Çalışıl­mayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam işçiye tam olarak ödenir (46/II. md). İşçinin hafta tatili üc­retini hak ede bilmesi için bir hafta içinde 45 saatlik çalışma süresini tamam­laması gerekir. Esnek çalışma uygulaması çerçevesinde Kanunun 63’üncü maddesinde belirtildiği şekliyle iki aylık bir süre içinde ortalama haftalık çalışma süresini ve günlük 11 saatlik çalışma süresini aşmamak kaydıyla, hafta tatilinden önceki çalışmaların tamamlanmasıyla kesintisiz en az yir­mi dört saatlik hafta tatili verilir. İşçiye, çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretinin tam olarak ödenmesi gerekir.

İş Kanunu haftalık çalışma süresini 45 saat olarak belirlemiştir. Söz konusu 45 saatlik çalışma süresi haftanın günlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanabilir. İşyerinde cumartesi günü çalışması var ve haftalık çalışma süresi çalışma günlerine eşit bölünüyorsa her gün yedi buçuk saatçalışma yapılacaktır. Cumartesi günü tatil edilen iş yerlerinde ise, kalan beş iş gününde günlük çalışma süresi dokuz saat olacaktır. İşyerinin çalışma uygulamasında cumartesi çalışması yapılmıyorsa, işçi, hafta içi beş günde günlük dokuz saat çalışarak 45 saatlik çalışma süresini tamamlar. Bu du­rumda işçi cumartesi ve pazar günü tatil yapar.

1475 sayılı İş kanununda haftalık en çok 45 saatlik çalışma süresinin haftanın 6 gününde ya da Cumartesi kısmen veya tamamen tatil edilmesi halinde 5,5 ya da 5 günde çalışılan günlere eşit biçimde bölünerek uygula­nacağı hüküm altına alınmışken, bu durum 4857 sayılı İş kanununda taraf­ların anlaşması ile günde 11 saati aşmamak kaydıyla çalışılan günlere farklı dağıtılabileceği hüküm altına alınmıştır.1475 sayılı kanun açısından hafta tatili izni ve ücretine hak kazanmak için hafta tatilinden önceki 6 işgününde iş sürelerine uygun olarak çalışılması koşul iken, bu durum 4857 Sayılı ya­sada hafta tatili izni ve ücretine hak kazanmak için tatil gününden önce 63. Maddeye göre belirlenen işgünlerinde çalışılmış olması yeterli görülmüştür.

Kanunda düzenlenmiş şartları yerine getiren işçiye, işveren tarafından çalışılmayan hafta tatili günü için bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ücret ödenecektir(4857/46-II. Md. ). İşçinin tatil günü ücreti, ça­lıştığı günlere göre bir güne düşen ücretidir(4857/49-I. Md. ). İşçiye ödene­cek olan hafta tatili ücretinde, sadece çalışmanın karşılığı olan çıplak ücret esas alınacak fazla çalışma ücreti, primler, hazırlama, tamamlama ve temiz­leme işlerinde çalışan işçilere bu işler için verilen ücret ve sosyal yardımlar dikkate alınmayacaktır(4857/50. Md. ) İşyerinde; işin bir haftadan fazla süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığında, 4857/24 ve25. Maddelerinin III. Bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebeplerden dolayı çalışılmayan günler için işçilere bir hafta süreyle ödenen yarım ücret, hafta tatili günü için de ödenecektir(4857/46-V. Md. ).

Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde, hafta tatili ücreti işçiye işveren tarafından ödenecektir(4857/46-VI. Md. ). Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü ücret sistemleriyle çalışan işçiler için tatil günü ücreti, ödeme döneminde kazandığı ücretin aynı süre içinde çalıştığı günlere bö­lünmesi suretiyle hesaplanır(4857/49-II. Md. ). Saat ücreti ile çalışan işçi­lerin tatil günü ücreti saat ücretinin yedi buçuk katıdır(4857/49-III. Md. ). Aylık ücretle çalışanların aldıkları ücret, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini de içerdiği için ayrıca bir ödeme yapılmayacaktır(4857/49-IV. Md. ). Geçici iş göremezlik ödeneği alan işçilere hafta tatili ücreti, kurum

veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik ölçüsü üzerinden ödenecek- tir(4857/48-I. Md. ). Hastalık nedeni ile çalışılmayan günlerde Sosyal Sigor­talar Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği aylık ücretli işçilerin ücretlerinden mahsup edilir(4857/48-II. Md. ).

İş Kanununa göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, işçi hafta tatili gününde çalışmaksızın dinlenmesi esas olmakla birlikte Kanunda düzenlenmiş fazla çalışma sebep­lerinden birinin ortaya çıkması halinde hafta tatili gününde dinlenmeksizin çalışacak olursa bu kanun anlamında fazla çalışma olarak kabul edilecektir. Hafta tatilindeki çalışmanın fazla çalışmayı meydana getirmesi halinde he­saplanacak fazla çalışma ücreti ile normal çalışma saatleri içinde meydana gelen fazla çalışma için ödenecek fazla çalışma ücreti arasında hesaplanma yöntemi bakımından bir farklılık bulunmamaktadır. Örneklemek gerekirse işçi hafta içinde 7,5 saat fazla çalışma yapmış ise, %50 artırımlı olarak faz­la çalışma ücreti tahakkuk ve tediye edilecek, hafta tatilinde çalışarak 7,5 saat fazla çalışma yapmış ise yine %50 artırımlı olarak fazla çalışma ücreti tahakkuk ve tediye edilecektir. Bu hesaplanma yöntemi işverenlerce ve yet­kililerce yanlış olarak algılanmakta, farklı tahakkuk ve tediyelerin olduğu denetimlerimiz sırasında görülebilmektedir.

Uygulamada tartışılan hususlardan birisi de, işten ayrılanlar için hafta tatili ücretinin ödenip ödenmeyeceğidir. İşçinin hafta tatili gününde iş akdinin sona ermesi durumunda 24 saatlik dinlenme hakkının kullanılma­sı ya da kullandırılması fiilen mümkün olmamaktadır. 4857 sayılı İş Kanu­nunda işten ayrılanlar için hafta tatili hakkının nasıl uygulanacağı yönünde açık düzenleme bulunmamaktadır. İşten ayrılan bir işçinin hak ettiği yıllık izin süresine ilişkin ücreti ödeniyorsa aynı şekilde hak ettiği ancak yıllık izinde olduğu gibi kullanma imkânı olmadığı hafta tatiline ilişkin ücretinin de ödenmesi gerekmektedir. İş Kanununda hafta tatili gününde iş akdinin sona erdirilemeyeceği konusunda bir yasak olmamasına rağmen, çıkış tari­hinin hafta tatilinden sonraki gün olarak gösterilmesi uygun olacaktır.

HAFTA İÇERİSİNDE RAPOR VEYA İZİN ALAN İŞÇİNİN HAFTA TATİLİ HAKKI

Hafta içerisinde istirahat raporu alan veya izin kullanan işçinin hafta ta­tili izni kullanıp kullanmayacağı, hafta tatili ücretine hak kazanıp kazana­mayacağı açıklığa kavuşturulması gereken önemli konulardandır. Zira uy­gulamada farklı yorumlardan dolayı yanlışlar yapılabilmektedir. 4857 sayılı İş Kanunun 46. Maddesine göre; bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinlerle hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri hafta tatiline hak kazanmak için çalışılmış günler gibi he­saba katılmaktadır. Bu bağlamda, hafta içinde raporlu olunması ve işveren tarafından izin verilmesi halinde hafta tatili hakkı ortadan kalkmamaktadır. Bir haftalık süre içerisinde kalmak kaydıyla işçinin rapor alması, işveren tarafından izin verilmiş olması, EK:2 madde kapsamında doğum, ölüm ve evlenme gibi haller nedeniyle mazeret izni kullanmış olması halleri işçinin hafta tatili hakkını kaybetmesine yol açmamaktadır. Ayrıca hafta içerisinde kullanılan ve günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan ve sözleş­meden doğan tatil günleri de hafta tatiline hak kazanmada dikkate alınması gerekmektedir.

HAFTA TATİLİ KULLANDIRMAMANIN VE ÜCRETİNİ ÖDEMEMENİN İDARİ VE CEZAİ YAPTIRIMLARI:

Hafta tatili izni kullandırmamanın ve ücretinin ödenmemesi ile ilgili ola­rak 4857 sayılı İş kanununda açıkça bir idari para cezası öngörülmemiştir. Ancak, hafta tatili ücreti işçinin normal ücreti içinde yer almaktadır. Hafta tatili ücretinin ödenmemesi halinde 4857 sayılı İş kanununun 32. Madde­sinde belirtilen ve işçinin ücretini ve ödeme usullerini gösteren hükümlere muhalefetten, 4857/102-a. Bendine göre, bu durumda olan her işçi ve her ay için idari para cezası uygulanmaktadır. Hafta tatilinde izin verilmeyip çalışma yaptırılması durumunda ise, işçinin çalışması fazla çalışmayı mey­dana getireceğinden, fazla çalışma ücreti olarak hafta tatili çalışma ücretinin tahakkuk ve tediye edilmemesi durumunda, 4857/102-c. Bendine göre idari para cezası uygulanacaktır.

İşçiye hafta tatili izninin verilmemesi aynı zamanda 394 sayılı Hafta Tatili Kanununa muhalefeti meydana getirmekte olup, bu durumda olanişyerleri ve işverenler hakkında ilgili Belediyelere ihbarda bulunulmakta­dır. Hafta tatillerinde çalışma yapabilme konusunda Belediyeler tarafından işyerlerine izin verilmekte olup, işyerlerinin bu izni alması gerekmektedir. Aksi takdirde Belediyelerin işyerlerini kapatması ve idari para cezası ver­mesi söz konusu olacaktır.

Bir önceki yazımız olan SGK İşyeri Bildirilmesi başlıklı makalemizde iş veren, İş Yeri Bildirim Formu ve İstenen Belgeler hakkında bilgiler verilmektedir.

tıkla sorunu sor


Emeklilik Hesaplatma , Borç Sorgulama, Diğer Sorularınız  İçin  SGK Uzmanlarımızı Arayabilirsiniz 0888 233 0 233 


ZİYARETÇİ SORULARI

Henüz Soru Sorulmamış. İlk soruyu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

SORU SOR