Çalışanların Kadınların Doğuma İlişkin Hakları

Çalışanların Kadınların Doğuma İlişkin Hakları :  Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmamaları esas bulunuyor.

Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak 8 haftalık süreye 2 haftalık süre daha eklenmesi gerekiyor.

Bununla beraber sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışmaya devam etme hakkına sahip bulunuyor. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Doğum sonrası bebeğiyle ilgilenme süresini artırmak isteyen kadın çalışanlar bu haktan çokça faydalanmayı tercih ediyorlar.

Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilmesi de şart.

Bu maksimum beş haftalık çoğul gebelik halinde yedi haftalık aktarma süresi dışında 2011 yılında getirilen hak ile kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılması da mümkün bulunuyor.

Keza 2016 yılı başında getirilen hak ile de doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler de babaya kullandırılabiliyor. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullanabiliyor.

2016 yılında yürürlüğe giren 6663 sayılı aynı Kanunla ayrıca bir de yarı süreli çalışma hakkı getirilmiş ve bu köşeden değerlendirmiştik.

Yarı Çalışma Süresi Hakkı

Buna göre doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlât edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilmesi gerekiyor. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün daha ekleniyor. Çocuğun engelli doğması hâlinde ise bir artırım daha geliyor ve bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanabiliyor.

Yarı Çalışma Ödeneği

Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin süresince doğum ve evlat edinme sonrası başvuruya bağlı olarak yarım çalışma ödeneği ödemesi ile işçinin ücret standardı bir ölçüde dengeleniyor. Zira çalışılan aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin ilişkin olduğu aydan sonraki ikinci ay içinde Yarım çalışma ödeneği İşsizlik fonundan aylık olarak ödenmeye başlıyor.

Ödeneğinin günlük miktarı, günlük asgari ücretin brüt tutarı kadar olup bu hakka kavuşmak için son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması şart bulunuyor.

Haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması ve doğum ve evlât edinme sonrası analık hâli izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde İş-Kur’a doğum ve evlât edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile müracaatta bulunulması da şart. Müracaat gecikirse doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği gecikilen süre kadar azalmış oluyor.

Sadece damga vergisine tabi olan Yarı Çalışma Ödeneği süresince rapor parasına da hak kazanılırsa rapor parasına tekabül eden süre için yarı çalışma ödeneği ödenmiyor.

Yarı süreli çalışma hakkının kullanıldığı süre zarfında günlük çalışma süresi içinde ayrıca birbuçuk yaşından küçük çocuklarını emzirme amacıyla tanınan günde birbuçuk saatlik süt izninin kullanılması ise mümkün bulunmuyor.

Bu sürelerin hekim raporu ile belirtilmesi koşuluyla işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artması da mümkün.

Ülkemizde Nisan 2016 ayından itibaren uygulamaya geçen yarı çalışma ödeneğinden yararlanmada son durum ise şöyle:

 

2016
Kişi Ödeme (TL)
Nisan 8 4.195
Mayıs 39 26.806
Haziran 124 81.235
Temmuz 325 215.209
Ağustos 471 320.526
Eylül 549 361.443
Toplam 1.009.414

 

Tabloya bakılırsa yeni haktan faydalanmada farkındalığın arttığı anlaşılıyor.

Ücretsiz İzin Hakkı

İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilmesi gerekiyor. Yasal ifadesi bağlayıcı olduğundan burada İşverenin reddetme hakkı bulunmuyor.

Keza bu izin, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene de verilmesi ve bu sürenin yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi dikkate alınması gerekiyor.

İşçilerin doğum nedeniyle kullanabileceği bu izin hakları iş sözleşmesi ile çalışan ve gerek 4857 sayılı Kanun ve gerekse Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu kapsamında olan çalışanları da kapsıyor.

Doğum Yardımları nelerdir Nasıl Başvurulur

Kaynak: Şevket Tezel/27.10.2016

Bir önceki yazımız olan SGK İşyeri Bildirilmesi başlıklı makalemizde iş veren, İş Yeri Bildirim Formu ve İstenen Belgeler hakkında bilgiler verilmektedir.

tıkla sorunu sor


Emeklilik Hesaplatma , Borç Sorgulama, Diğer Sorularınız  İçin  SGK Uzmanlarımızı Arayabilirsiniz 0888 233 0 233 


ZİYARETÇİ SORULARI - 2 SORU
  1. ali keamal kalaycı dedi ki:

    merhaba eşim 1978 doğumlu ve 2004 yılında 4924 sayılı kanuna göre devlette sözleşmeli ebe olarak göreve başladı,2010 yılında da kadroya aktarıldı ve halen devam ediyor ,sürekli olarak emekli sandığına tabidir.2004 yılından sonra 2 çocuğumuz dünyaya geldi,doğum borçlanmasını yaparsak ne zaman emekli olabilir teşekkürler

    1. Sgk Uzmanı dedi ki:

      giriş tarihlerini gün ay yıl ve doğum tarihinide gün ay yıl olarak verebilirseniz net bir hesaplama yapabiliriz. bu şekilde sağlıklı bir hesaplama olmaz

SORU SOR 0888 233 0 233