Türkiye'de 506 sayılı kanuna göre emekli oldum. Almanya'da düşük gelirli işte çalıştım ve bıraktım. Türkiye'deki aylığım kesilir mi? Bu arada aynı benim gibi hiç yurtdışı borçlanması yapmadan SSK'dan 506 sayılı kanuna göre emekli olan bir akrabam da normal işçi olarak Almanya'da çalışıyor, bunun SSK'dan aldığı aylığın kesilme riski var mı? İsmi Saklı

Eski 506 (2925) sayılı kanun veya eski 1479 (2926) sayılı kanun gereğince 'hiç yurtdışı borçlanması yapmadan' Türkiye'de emekli olan birisi Almanya ve başka bir ülkede işe girerse ya da iş kurarsa emekli aylığının kesilmesini öngören bir düzenleme yoktu. Fakat buna rağmen Bağ-Kur değil ama SSK, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış ülkelerde işe girenlerin emekli aylıklarını (işe girdiğiniz işverenlerden SGDP alamıyorum diyerek) yasadışı şekilde kesiyordu. Aylıkları kesilenler de iş mahkemelerine müracaat ederek kesilen aylıklarını tekrar bağlatıyordu. Şimdi ise 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı kanunun 30'uncu maddesi ile getirilen fıkra ile, "Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olan kişilerden yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra; a) 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç olmak üzere bu kanuna göre veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir..." deniyor.

1 Ekim 2008'den sonra ilk defa sigortalı olup da ileride 65 yaşına gelip emekli olanların aylıklarının kesilmesi öngörülmüştür. Fakat, 5510 sayılı kanunun geçici 1. maddesinin 2. fıkrasına göre 1 Ekim 2008'den önce, 506, 1479, 2925, 2926 sayılı kanunlara göre bağlanan veya hak kazananlara aylık, gelir ve diğer ödenekler ile ek ödemenin verilmesine devam edilir. Bu gelir ve aylıkların durum değişikliği sebebiyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, bu kanunla yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümleri uygulanır dendiğinden ve eski kanunlarda da yurtdışında işe girildi diye emekli aylığının kesilmesi mümkün olmadığından emekli aylıkları kesilemez. Bütün bunlara rağmen, SSK eski yasadışı uygulamasına devam eder de aylıkları keserse de iş mahkemesi'nde dava edilerek emekli aylığı yeniden bağlatılır.

Ancak, unutmadan ha-tırlatalım; kişi 3201 sayılı Yurtdışı Borçlanması Kanunu gereğince 1 gün dahi borçlanma yaptıktan sonra Türkiye'de emekli olmuşsa, yurtdışında işe girerse emekli aylığını kaybeder. Fakat, 2417 sayılı Yurtdışı Borçlanması Kanunu ile emekli olanların hem emekli aylığını alıp hem de yurtdışında çalışma hakları var olduğundan bunların aylığı ise kesilemez.

Okurlara kısa cevaplar

Soru: 1.1.1989 SSK girişliyim. Halen Bağ-Kur'a devam ediyorum. 1964 doğumluyum ne zaman emekli olurum? Turhan Adagülü

Cevap: En kısa sürede Bağ-Kur'lu olmanıza sebep olan vergi kaydı ve şirket ortaklığını sona erdirin. SSK'lı bir işe girip en az 3,5 yıl (1.260 gün) prim ödeyin ve 51 yaşında (2015 yılında) emekli olun. Bu arada askerliğinizi 1989 yılından önce ifa etmişseniz borçlanın ve 50 yaşında 2014 yılında emekli olsun.

Soru: 1.1.1965 doğumluyum, 1985'te SSK'lı olarak işe girdim, 2003 yılına kadar 2.315 günüm varken Tarım Bağ-Kur'a başladım ve 6 yıldır prim ödüyorum. En erken nasıl ve nereden emekli olabilirim? Aydın Saltık

Cevap: En kısa sürede SSK'lı bir işe girip, Tarım Bağ-Kur'u sonlandırmak ve SSK'da en az 3,5 yıl daha prim ödemek şartıyla SSK'dan 49 yaşından (1.1.2014) sonra emekli olursunuz.

Soru: 29.5.1961 doğumluyum. Türkiye'de ilk sigorta girişim 01.11.1986. Türkiye'de ödenmiş prim günüm 3.055. Daha önce Almanya'da bulunduğum için Türkiye'de borçlanmaya başvurdum. 952 günümü sayabileceklerini söylediler. 2004'ten beri çalışmıyorum, yani sigorta numaram pasif. Şimdi bu duruma göre 550 gün borçlanarak 3.600 günden emekli olabilir miyim? 2010'da ödeme yaparsam ne zaman emekli olurum? Semiha Turan

Cevap: Yurtdışı (550 günlük) borçlanması yaparak var olan 3.055 gününüzü 3.600 güne tamamlarsanız 58 yaşında (23.05.1961 doğumlu olsaydınız 56 yaşında) SSK'dan emekli olursunuz. Ancak, 952 gün borçlanıp sonra da gün sayınızı prim ödeyerek 5.000 güne çıkarırsanız 5.000 gün dolduğu an emekli olursunuz.

Sosyal güvenlik uzmanı Tezel gurbetçilerle buluşacak

Son birkaç yıldır 3201 sayılı Yurtdışı Hizmet Borçlanması Kanunu ile diğer sosyal güvenlik kanunlarında köklü değişiklikler oldu. Borçlanma zamanı, borçlanma süresi, ödeme miktarı ve ödeme zamanları değiştirildiği gibi emeklilik zamanı ve alınacak emekli aylığı hesaplamaları da çok etkilendi. Gurbetçilerimiz artık yurtdışı borçlanması ile Türkiye'den emekli olup gelecekte geçimlerine katkı sağlamayı istemektedir. Ama bunu en doğru şekilde nasıl yapacaklarını da bilememektedirler. Bu arada bazı art niyetli kişiler gurbetçilerimizi yalan yanlış bilgilendirmekte ve işi dolandırıcılığa kadar da vardırmakta. 2-3 Ocak 2010 günlerinde Almanya'da Köln kentinde Sosyal Güvenlik Uzmanı Ali Tezel ve Şevket Tezel, Zaman Almanya'nın koordinatörlüğünde bir seminer verecek. Burada, "SGK'ya göre 3201 sayılı kanuna göre yurtdışında geçen hangi süreler borçlandırılır? Bu borçlanmanın tamamını borçlanmak zorunda mıyım? 3201'e göre borçlanmanın şartları nelerdir? Ev kadını olarak geçen sürelerimi borçlanıp emekli olabilir miyim? Ev kadını olarak 4a'dan (SSK) mı, yoksa 4b'den (Bağ-Kur) mi emekli olurum? Yurtdışında yaşımı doldurdum fakat günden dolayı emekli olamadım, Türkiye'den 3201 sayılı kanuna göre emekli olabilir miyim? 2001 yılında yurtdışı borçlanması yaptım, hâlâ borçlanmam geçerli mi? Kısmi olarak yaptığım ödemeler kabul edilmekte mi? Kanunlar değiştikten sonra yurtdışı borçlanmasında belli bir süre var mı? gibi soruların cevapları verilecek.

Kaynak:Zaman Gazetesi