1967 doğumluyum. 01.10.1982 günü SSK'lı olarak işe başladım. Kısa süre sonra ara verdim. 01.08.2000 gününden beridir de isteğe bağlı SSK'ya prim ödüyordum. Ama şimdi Bağ-Kur'a geçmişiz. Uzun süredir de Suudi Arabistan'da çalışmaktayım. SSK'dan mı, Bağ-Kur'dan mı ve ne zaman emekli olurum? İsteğe bağlı prim ödeyenlerin Türkiye'de ikamet etmesi gerekiyormuş, yurtdışından isteğe bağlı prim ödeyemez miyim?

 M. Ferhat Boztaş

Verdiğiniz bilgilere göre SSK'da 3.040 gün, Bağ-Kur'da da 450 gününüz var. 01.10.1982 işe girişiniz ile 47 yaşında en az 5.150 gün ile SSK'dan emekli olma hakkınız var. Sizin durumunuzla ilgili olarak isteğe bağlı SSK şartlarından 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile epey değişiklik oldu. En başta isteğe bağlı SSK ortadan kaldırıldı. Yerine isteğe bağlı Bağ-Kur devreye alındı. (Emekli Sandığı'nın isteğe bağlısı aynen devam etmektedir.) Ayrıca, isteğe bağlı prim ödeyebilmek için Türkiye'de ikamet şartı getirildi. (Not: İkamet esaslı nüfus kayıt sistemine geçildiğinden, Türkiye'de ikamet ettikleri nüfus müdürlüklerinde, yurtdışında olanlar ise konsolosluklarda kayıtlıdırlar ve tüm kamu kurumları bu kayıtları görebilir.)

Kanunun 50. maddesine göre; isteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye'de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından;

a) Sosyal Güvenlik Kanunu'na tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,

b) Kendi sigortalılığı sebebiyle aylık bağlanmamış olmak,

c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak,

d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle kuruma başvuruda bulunmak şartları aranmaktadır.

SSK ve Bağ-Kur isteğe bağlı sigortalıları için ikamet şartı 1 Ekim 2008'de getirilmiştir. 1 Ekim 2008 gününden önce ister SSK'nın isterse de Bağ-Kur'un isteğe bağlısına devam edenlerin aralıksız devam ettirmek şartıyla yurtdışından da olsa isteğe bağlıya prim ödemelerinde sakınca yoktur. Konuyla ilgili olarak SGK'nın yayınladığı 2009/5 sayılı genelgeye göre;

"... 2.1.11- Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;

2.1.11.1- 506 sayılı kanunun mülga 85'inci,

2.1.11.2-1479 sayılı kanunun mülga 79'uncu,

2.1.11.3- 2926 sayılı kanunun mülga 60'ıncı maddesine göre isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyenler yazılı talep alınmaksızın ve Türkiye'de ikamet şartı aranmaksızın isteğe bağlı sigortaya devam edebileceklerdir..." dendiği gibi yine bir başka maddesinde (3.2.3.) de; "... Türkiye'de ikamet etmekte iken isteğe bağlı sigortalı olanlardan, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkede bulunanların isteğe bağlı sigortalılıkları sigortalının aksine bir talebi olmadığı sürece devam ettirilecektir..." denmiştir. Bu sebeple isteğe bağlı SSK'dan isteğe bağlı Bağ-Kur'a geçirilmişsiniz, ama Suudi Arabistan'da da olsanız prim ödeme hakkınız var. Bir kere çıkarsanız sonra yurtdışından isteğe bağlı prim ödeyemezsiniz.

3,5 YILA (1.260 GÜNE) DİKKAT EDİN

İsteğe bağlıya Bağ-Kur olarak devam etme hakkınız var ama kimin nereden emekli olacağına bakılırken son yedi yıllık (2.520 günlük) prim ödemelerinde en çok hangi kuruma (statüye) prim ödediğine bakılmaktadır. Bu sebeple 1 Ekim 2008'den sonra isteğe bağlı (Bağ-Kur) sigortasına 1.260 gün (3,5 yıl veya 42 ay) prim öderseniz SSK'dan emekli olma hakkını kaybedersiniz. Bağ-Kur'dan da 58 yaşında en az 5.400 günle emekli olmakla karşı karşıya kaldığınız gibi SSK'ya göre daha az emekli aylığınız olur. (Mesela, bugün bu şartları yerine getirseydiniz SSK'dan 590 lira, Bağ-Kur'dan 540 lira emekli aylığınız olur. Çünkü bütün ödemeleriniz asgari ücret üzerinden devam etmiş. Bundan sonra asgari ücretten ödeyeceğiniz her ay bu rakamlar 2'şer lira düşer.)

Bu sebeple 1 Ekim 2008'den sonra isteğe bağlı sigortada en fazla 41 ay (1.230 gün) prim ödeyin sonra dilekçe verip çıkın. Bunun için son tarih 28 Şubat 2012 günü olup bu tarihe kadar isteğe bağlıya devam etmenizde bir sakınca yok. Şu an 3.490 gününüz var. 5.150 gün için 1.660 güne ihtiyacınız var. Bunun 750 gününü isteğe bağlı olarak ödeyebilirsiniz, kalan 910 günü ise bir işyerinde SSK'lı olarak çalışarak ödemelisiniz.

YURTDIŞI BORÇLANMASI İLE DE EMEKLİ OLURSUNUZ, AMA...

İsterseniz şimdi veya sonra yurtdışındaki çalışma süreleriniz ile başta, sonda ve aralardaki birer yıllık işsizlik sürelerini yurtdışı borçlanması ile SGK'ya ödeyip 5.150 güne tamamlayabilirsiniz. Sonra emeklilik yaşınız olan 47'yi (2014 yılı) prim ödemeden bekleyebilirsiniz. Şimdi bu yolu tercih ederseniz, ödemeniz gereken yurtdışı süresi yukarıda açıklandığı gibi 1.660 gündür. Yurtdışı borçlanma dilekçesinde isteğe bağlı tarihlerle çakışmayan süreleri yazmanızı önemle hatırlatırım. Fakat yurtdışı borçlanması ile emekli olanların emekli olduktan sonra diğer emekliler gibi dünyanın neresinde olursa olsun çalışma haklarının, vergi mükellefi veya şirket ortağı olma haklarının olmadığını, olurlarsa ve çalışırlarsa emekli aylıklarını kaybedeceklerini hatırlatırım.

İstanbul'da tüm müdürlükler kıdem yazısı verecek

İstanbul'da sadece Unkapanı'nda bulunan İhtiyarlık Sosyal Güvenlik Merkezi 'Kıdem tazminatı alabilir' yazısı veriyorken, İstanbul İl Müdürü Mustafa Kuruca'nın talimatı ile bütün Sosyal Güvenlik merkezlerinden bu yazı alınabilecek. Kuruca'nın yayınladığı İç Emir'de, "Sigortalıların yazılı olarak başvurması koşuluyla, sigortalının hangi sosyal güvenlik merkezi sınırları içinde çalıştığına bakılmaksızın Pendik, Kadıköy, Bakırköy, Beşiktaş, Beyoğlu, Fatih, Gaziosmanpaşa ve Unkapanı Sosyal Güvenlik merkezleri tarafından kıdem tazminatına hak kazandığına dair yazının verilmesi gerekmektedir." denildi.

KİMLER BU YAZIYI ALABİLİR?

Daha önce bu köşeden detaylı açıklamıştık ama bir kez daha hatırlatalım. 1475 sayılı kanunun 14. maddesinin 5. bendi içinde geçen kanun maddeleri irdelendiğinde aşağıdakilerin isterse işlerinden ayrılıp kıdem tazminatı alabilme haklarının olduğu görülecektir.

A- 506 sayılı kanunun 60. maddesine göre,

1- Kadın ya da erkek olsun başkaca bir şart aranmaksızın 7 bin sayısı olanlar ve yahut,

2- Kadın ya da erkek 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 günü olanlar,

B- 506 sayılı kanunun geçici 81/B'ye göre,

Kadın ise 20, erkek ise 25 tam yıl sigortalılık süresi ile aynı maddede belirtilen gün sayılarına (5.000 ile 7.000 arasında değişir) ulaşmış olanlar,

C- 506 sayılı kanunun geçici 81/C'ye göre,

İster kadın olsun ister erkek, en az 15 yıldan beri sigortalı olması ve en az 3.600 gün sayısını tamamlayanlar, emeklilik yaşlarını bekleyerek işyerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabilmektedir.

Kaynak:Zaman Gazetesi