Fetullah Samur isimli bir abimiz 2002 yılında emekli oldu ve şu an düşük bir emekli aylığı alıyor. 2000-2002 yılları arasında emekli olanlara eksik emekli aylığı bağlandığı için dava açanın aylığını artırdığını haberlerden öğrenmiş, şimdi bu abimiz de dava ile aylığını artırabilir mi? Artırabilirse ne yapması gerekir? Yavuz Topallı

SSK’lıların kendi emekli aylıklarının nasıl düştüğünü görmemeleri ve kendi kendilerine emekli aylığı hesaplayamasınlar diye emekli aylığı hesaplama sistemi çok karmaşık hale getirilmiştir.

1999 yılında SSK’lıları memurlardan ayırdılar

SSK’lıların emekli aylığı hesaplaması 1999 yılına kadar memur maaş katsayısına bağlıydı ve memurlara ne zam yapılırsa SSK’lılara da aynısı yapılırdı. Emekli aylığı hesaplamasında da eşitler arasında farklılık yapılmazdı. 08.09.1999 günü Resmi Gazetede yayınlanan 4447 Sayılı Kanunla, aylıkların hesaplanmasında 1978 yılından beri uygulanmakta olan memur maaş katsayına bağlı gösterge sistemi kaldırılarak yerine, eşitler arası adaletsiz getiren            TÜFE ve GH oranlarına göre sigortalıların güncelleştirilmiş prime esas      yıllık kazançlarının esas alınması öngörülmüştür.

--Getirilen bu sistem sadece 2000 yılı ve sonraki yılların çalışmaları için uygulanacak, 1999 ve eski yıllar için ise kaldırılan gösterge-katsayı sistemine devam edilecekti. İşte bu sebeple de eski (1999 öncesi) ve yeni (2000 ve sonrası) aylık hesaplama sisteminin birleşiminden oluşan karma bir sistem getirilmiştir.

506 sayılı Kanun’un geçici 82 inci maddesinde açıklanan sisteme göre;

1999 yılı ve öncesi yılların çalışmaları için emekli aylığı hesabında,

(Gösterge X Katsayı X ABO) çarpımından oluşan bir formül vardır.

Formüldeki gösterge için 1999 yılı dahil olmak üzere geriye doğru 10 yıllık (veya 5 yıllık) kazançların ortalamasına göre belirlenen gösterge tespit tablosuna gidilir. Bulunan gösterge 31.12.1999 günü geçerli olan 12000 memur maaş katsayının kullanılmasına devam edilir, sonra da en son prim ödeme gün sayısı ile belli edilen ABO yani aylık bağlama oranı uygulanmaktadır.

***Sonra güncellenir

Eski formül ile 31.12.1999 günündeki memur maaş katsayısı olan 12000 ile hesaplanan bu aylık sonraki yılların enflasyon (TÜFE) oranı ve Gelişme Hızı (GH) oranı kadar artırılır. Mesela, halen geçerli olan sisteme göre 31.12.1999 günündeki (12000 memur maaş katsayısı) rakamına göre hesaplanan 1999 öncesi aylığı (yüzde 845) 8.451999 güncelleme katsayısı ile 01.01.2008 gününe sonra da 2008 ve 2009 güncelleme katsayıları ile de 2010 yılı ocak ayına kadar arttırılmaktadır.

Yıl yıl emekli aylıklarının güncelleme katsayıları aşağıdaki gibidir,

2000        Yüzde 5,9

2001        Yüzde 57

2002        Yüzde 165

2003        Yüzde 271

2004        Yüzde 365

2005        Yüzde 454 gibi arttırılmaktadır.

***Mahkeme güncel memur maaş katsayısını kullan demiş

2000 yılı Ekim ayında emekli olan ve açtığı dava sonrasında, Adana İş Mahkemesinin verdiği karar ile emekli aylığını artıran vatandaşın olayında, Mahkeme 31.12.1999 günkü 12000 memur maaş katsayısını değil, 2000 yılı ekim ayında geçerli olan 15760 memur maaş katsayısının esas alınması gerektiğine karar vermiştir. Ancak bu karar bana göre yasa metnine uymadığı halde hem mahkeme karar vermiş hem de Yargıtay onamıştır. Ortada bir mahkeme kararı var ve SGK uygulayacak ve ilgiliye farklarını ödeyecektir.

***Memur maaş katsayısı sadece 2000 yılı için kârlı…

Sadece 2000 yılında memur maaş katsayı artışı, yasayla gelen TÜFE + GH artış oranı fazladır, diğer yıllarda ise TÜFE + GH oranı memur maaş katsayısındaki artıştan fazladır. 2000 yılında TÜFE+GH artışı yüzde 5,9 iken, 2000 yılındaki memur maaş katsayısındaki artış ise yüzde 15 ile yüzde 31 oranlarındadır. 2001 yılında TÜFE+GH artışı yüzde 57,7 oranında iken memur maaş katsayısındaki artış oranı yüzde 52’dir. Son olarak halen 31.12.1999 yılındaki 12000’lik memur maaş katsayısı ile hesaplanan aylıkların TÜFE+GH ile artış oranı yüzde 940 iken bugün geçerli olan 0,057383 memur maaş katsayısının 31.12.2009 günü geçerli olan (12000) memur maaş katsayısına oranı yüzde 478’dir. Yani, 2000 yılından sonra emekli olanlar için mahkemenin vereceği kararın uygulanması SSK emekli aylıklarını daha da aşağıya düşürür.

***Karar yasaya uygun değil

Tekrar edelim, Adana İş Mahkemesinden çıkan karar, 2000 yılı ekim ayında emekli olan kişinin emekli aylığı formülündeki 12000 memur maaş katsayısı yerine 15760 katsayısının kullanılmasına kararlaştırmıştır. Bu durumda bu kararı örnek göstererek aylığını arttırabilecek olanlar sadece 2000 yılında emekli olan SSK emeklileri veya dul-yetimleridir. Ancak, bu karar yasa metnine uygun değildir. Kararı aynen onayan Yargıtay’ın ilgili dairesi de bu kararından her zaman dönebilir. Ben de 2000 yılında emekli oldum Adana Mahkemesinin kararını örnek göstererek dava açayım mı diye soranlara bir uyarım var, Yargıtay her zaman bu kararından dönebilir. İşte bu sebeple hiç kimseye dava açın veya açmayın demem. Açarsanız ve Yargıtay hatalı kararından dönmeden davayı kazanırsanız (emekli olduğunuz ayda geçerli memur maaş katsayısına göre) emekli aylığınız yüzde 10 ile yüzde 33 oranında artar. Ancak, siz daha davayı kazanmadan Yargıtay kararından dönerse davayı kaybedeceğiniz gibi üstüne bir de 1000 liraya yakın avukatlık ve bilirkişi parası da cebinizden çıkar.

Kaynak:Zaman Gazetesi