|
01.10.2008 öncesinde; nereden olursa olsun emekliliğinin ardından işçi olarak çalışmaya başlayan bir kişinin emekli aylığına hiç dokunulmaz. Sadece SSK'ya işe başladığı işyerinde aldığı ücretin yüzde 30'u oranında SGDP ödenirdi. Bu yüzde 30 oranının yüzde 7,5'i işçiden, yüzde 22,5'i de işverenden alınırdı. Kanun 01.10.2008'de yürürlüğe girdi ve uygulamada çok önemli bir değişiklik olmadı. Ancak, yüzde 30 olan orana işyerinde yapılan işin tehlike derecesine göre yüzde 1 ila 6,5 aralığında kısa vadeli sigorta primi ceklendi. Bunu işveren ödüyor. Eskiden geçerli olan 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu gereğince; Bağ-Kur'dan emekli birisi yine Bağ-Kur'a tabi olan işine devam ederse emekli aylığından yüzde 10 kesinti yapılırdı. Bağ-Kur dışındaki kurumlardan emekli olan birisi ise Bağ-Kur'a tabi olmayı gerektirecek şekilde vergi mükellefi veya şirket ortağı olursa, emekli aylığını almaya devam eder ama Bağ-Kur'un 12. basamağının gelir tutarının yüzde 10'u kadar (70 TL) SGDP 4ödemek zorundaydı. Nereden emekli olursa olsun Bağ-Kur'a tabi olmayı gerektirecek şekilde vergi mükellefi veya şirket ortağı olanların SGK'dan aldığı emekli aylıklarından yüzde 15 oranında kesinti yapılacaktı. Ama bu oran reformun yürürlüğe girdiği 2008'de yüzde 12 olarak uygulandı. Oran, takip eden yıllarda birer puan artırılarak yüzde 15'e yükseltilecek. Oran şu anda yüzde 13. Nereden emekli olursa olsun kamuda memur veya işçi olarak işe başlayan emeklilere, 5335 sayılı kanun gereğince emekli aylığı ödenmez. Yeni kanunda bu konuya ilişkin değişiklik yapılmadı. 5510 sayılı Kanun ile halen emekli olanlar ile çalışanlar için SGDP uygulaması gibi bazı değişikliklerle devam edecek. Ancak, kurum ayrımı olmaksızın 01.10.2008 günü ve sonrasında ilk defa işe girenlerin, ileride 65 yaşına gelip de emekli olduktan sonra işçi-memur olmaları halinde SGDP ile çalışma hakları olmayacak. Çalışmaya başlayanların ise emekli aylığı kesilecek. Fakat bu kişiler şimdiki adıyla Bağ-Kur yeni adıyla 4/b'li olarak çalışırlarsa, yazılı istekte bulunmaları halinde aylıklarının ödenmesine devam edilecek. Ancak aylıklarından yüzde 15 SGDP kesilecek. İster şimdi emekli olsun isterse şu an çalışan veya reformdan sonra ilk kez sigortalı olsun, ne zaman emekli olursa olsun bir kişi yurtdışında bir işe girerse emekli aylığı verilmeyecek. Ama SGK'nın konuya ilişkin genelgesine göre yeni kanunun yürürlük tarihi olan 01.10.2008 günü (veya öncesinde) yurtdışında çalışıyor olanların aylıkları kesilmeyecek. Ama bunlardan işi bırakıp sonra yeniden yurtdışında işe girenlerin aylığı kesilecek. Yurtdışı borçlanması yapan çalışırsa emekli aylığı kesilir Yurtdışı borçlanması ile ilgili 3201 sayılı kanunun 2008 Mayıs ayında değiştirilen 6. maddesinin (B) bendi ile yurtdışı borçlanması yaparak emekli olanlara SGDP ödeyerek çalışmak yasaklamıştır. Yurtdışı borçlanması ile emekli olanlar, tekrar yurtdışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışırsa, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alırsa veya Türkiye'de sigortalı çalışmaya başlarsa, aylığı tekrar çalışmaya başladığı veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladığı tarihten itibaren kesilmektedir. Reformdan sonra da bu uygulama aynen devam edecek. Ancak, Türkiye'de de işe girerlerse, vergi mükellefi olurlarsa da aylıkları kesilecek. Ama SGK'nın konuyla ilgili genelgesine göre 08.05.2008 gününden önce yurtdışı borçlanması yapmış olup eskiden beridir SGDP ödeyerek çalışanlar, mevcut işlerine devam ettiği sürece bu uygulama kapsamı dışına çıkarılmıştır. 08.05.2008'den sonra işe girenlerin ise aylıkları kesilecek. |
|
|
SSK’lılar (4/a sigortalıları) için üç emeklilik sistemi hala geçerli
08.09.1976 tarihinden önce ilk defa sigortalı olmuş erkeklerle 08.09.1981 tarihinden önce ilk defa sigortalı olmuş kadınlar 5 er bin gün sayısıyla yaş koşuluna tabi olmaksızın emekli olabiliyorlar. Bu sigortalılar kadınlar için 50 erkekler için 55 yaşına sahiplerse 3 bin 600 günle de emekli olabiliyorlar.
Erkek sigortalılar için 08.09.1976 - 08.09.1999 tarihleri arasında; kadın sigortalılar için 08.09.1981 – 08.09.1999 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar 4759 sayılı kanunla gelen ve halen geçerli olmaya devam eden kademeli emeklilik sistemine tabi olarak emeklilik hakkına sahip bulunuyorlar. Bu sigortalılar kadınlar için 50 erkekler için 55 yaşı, 3 bin 600 günü ve 15 yıllık sigortalılık süresinin üçünü birden tamamladıkları tarihe göre yine kademeye tabi olarak 3 bin 600 günle de emekli olabiliyorlar. 08.09.1999 – 30.04.2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olan kadınlar 58 ve erkekler 60 yaşında olmak üzere 7 şer bin gün sayısıyla emekli olma hakkına sahip bulunuyorlardı. Bu sigortalılar da kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4 bin 500 günle yaştan emekli olabiliyorlar. 1 Mayıs 2008’den sonra ilk defa sigortalı olanlara; Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve bunun yanında 4/b (Bağ-Kur’lular), 4/c sigortalıları (Emekli Sandığı iştirakçileri) için en az 9 bin gün, 4/a sigortalıları (1 Ekim 2008 öncesinin SSK sigortalıları) için 7 bin 200 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacak. Yeni dönemde de kademe var 4/a sigortalıları için 7 bin 200 günü, 4/b ve 4/c sigortalıları için 9 bin günü doldurma tarihlerine göre yaş koşulu; 1) 1/1/2036 ilâ 31/12/2037 tarihleri arasında dolduran kadın için 59, erkek için 61, 2) 1/1/2038 ilâ 31/12/2039 tarihleri arasında dolduran kadın için 60, erkek için 62, 3) 1/1/2040 ilâ 31/12/2041 tarihleri arasında dolduran kadın için 61, erkek için 63, 4) 1/1/2042 ilâ 31/12/2043 tarihleri arasında dolduran kadın için 62, erkek için 64, 5) 1/1/2044 ilâ 31/12/2045 tarihleri arasında dolduran kadın için 63, erkek için 65, 6) 1/1/2046 ilâ 31/12/2047 tarihleri arasında dolduran kadın için 64, erkek için 65, 7) 1/1/2048 tarihinden itibaren dolduran kadın ve erkek için 65, olarak uygulanacak. |
|
İşsizlik ödeneği; Kurum tarafından mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde teklif edilen bir işin haklı bir neden olmaksızın reddedilmesi, Gelir getirici bir işte çalışıldığının tespit edilmesi, hallerinde kesilir ve kalan işsizlik ödeneği hak sahipliği kaybedilir. Haklı bir neden olmadan, Kurum tarafından önerilen bir meslek eğitim tedbirine iştirak edilmemesi veya tedbirin yarıda bırakılması ya i da Kurumun çağrılarına zamanında icabet ' edilmemesi hallerinde işsizlik ödeneği kesilir. Ancak, bu hallerin sona ermesi durumunda, ödemelere yeniden başlanır. Şu kadar ki, bu suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sona erdiği tarihi geçemez. Muvazzaf askerlik dışında herhangi bir nedenle silah altına alınanlarla hastalık ve analık .nedeniyle geçici işgöremezlik ödeneği almaya hak kazananların ödenekleri bu durumlarının devamı süresince durdurulur. * Sistem gereği muvazzaf askerlik nedeniyle işinden ayrılan kişi işsizlik ödeneğinden faydalanmayacaktır. Zira sistem, işsizin gösterilen işi her an almaya hazır olmasını zorunlu kılmaktadır. |
|
İşsizlik ödeneği alabilmek için dört temel koşul öngörülmüştür. 1- Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak prim ödenmiş olması, 2- İş akdinin feshedildiği tarihten geriye doğru kesintisiz hizmet aktinin 120 gün prim ödenmiş olması, 3- Hizmet akdinin, İşsizlik Sigortası Kanununun 51 inci maddesinde sayılan hallerden birisine dayah| olarak sona ermiş olması, 4- Sigortalı işsizin, İşten Ayrılma Bildirgesini işten ayrıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'un ilgili ünitesine doğrudan başvurarak vermesi. Yukarıda öngörülen şartları taşıyanlardan; 600 gün prim ödemiş olanlara 180 gün, 900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün, 1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara 300 gün, süre ile işsizlik ödeneği ödenecektir. Sigortalı işsizler, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik ödeneğinden yararlanmak için Kanunun öngördüğü şartlan yerine getiremeden yeniden işsiz kalırlarsa, daha önce hak ettikleri sürelerini dolduruncaya kadar bu haktan işsizlik ödeneğinden yararlanmak için Kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalırlarsa, sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği alacaklardır. |
|
|
SSK 
