Soru: Yaklaşık 5 yıldan beridir bir otomotiv firmasındayım. Şu aralar firmamız ortaklarının ayrılması ve firma adımızın değişmesi gündemde. Karşılaşacağımız tehditler neler olabilir, ne yapabiliriz? Ayrıca şimdiye kadar sigortalarımız asgari ücret üzerinden yatırılıyordu ve tabii maaşımızın bir bölümü yani resmi olanı maaş banka hesabımıza yatarken bir bölümü elden veriliyordu. İşlerimizi kaybetme endişesiyle bu konuda bir girişimimiz şimdiye dek olmadı maalesef

. Bununla da ilgili olarak eğer şirketten uzaklaştırılma kararımız çıkarsa, geriye dönük bir işlem yapma olasılığımız var mıdır? Özetleyecek olursak; şirketimizle ilgili bahsi geçen değişiklik olursa, muhtemelen bize bir teklif sunulacaktır. Veya uzaklaştırma kararı çıkacaktır. Sizce izleyeceğimiz en mantıklı yol ne olurdu?

Aytekin YENİLEK

Cevap: İşverenin değişmesi özlük haklarınızın kaybına yol açmaz. Kıdem tazminatınızın ödenmesinden eski ve 24 ayla sınırlı olmak koşuluyla yeni işveren birlikte sorumlu olur. Bunun dışında işin esasında bir değişiklik yapılması ise ancak sizin izninizle olur. İşveren yazılı izniniz olamadan işinizde “esaslı değişiklik” değişiklik yapamaz. Çünkü; İş Kanunun 22 nci maddesi hükmünce işveren, işte yapacağı esaslı değişikliği yazılı olarak size bildirmesi gerekiyor. İşverenin yapacağı yazılı bildirime 6 gün içinde olumlu cevap vermediğiniz sürece, işveren işinizde esaslı değişiklik yapamaz. Yazılı onay vermediğinizde, işveren işin esasında yapılan değişikliğin geçerli bir nedene dayandığını yazılı olarak açıklayarak iş akdinizi fesih edebilir. Bu durumda da kıdem tazminatını ve  ihbar tazminatınızı ödemek zorunda. İşinize son verilirse, en doğru olanı işverenle uzlaşarak yolları ayırmaktır. Çünkü; mahkeme masraflı ve uzun bir yol olup, garantisi de yoktur. İşveren işinize son verdiğinde, kıdem tazminatınızı, ihbar tazminatınızı, varsa kullanmadığınız yıllık izin ücretlerinizi, ücret ve fazla çalışmadan doğan alacaklarınızı ödemek zorunda. Bunları ödemediği takdirde, iş mahkemesine dava açarak hakkınızı arayabileceğiniz gibi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, SGK ve Maliye nezdinde şikâyet hakkınızı kullanabilirsiniz. Ancak, işverene şikâyet ve dava açma haklarınızı kullanacağınızı belirterek haklarınızın ödenmesini istediğinizde, sizinle uzlaşacaktır. İşveren şikâyetin risklerini göze alamaz. Çünkü, ücretin bir kısmının kayıt dışında elden ödenmesi, ücret bordosunu muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge durumuna sokar ki, sadece bu fiilin 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası vardır.

25 yıl primle 2015 de, 15 yıl primle 2019 da emekli olabilirsiniz

Soru:2 Mart 1961 doğumluyum. İlk kez 25 Mayıs 1992 tarihinde Bağ-Kur'lu oldum. Ve 22 Eylül 2008 tarihine kadar primlerimi eksiksiz ödedim. 20 aylık askerlik süremi borçlansam, ne zaman emekli olabilirim? Yaştan emekli olabilir miyim?

Mehmet RENÇBER

Cevap: Askerliğinizi borçlanırsanız emekli olmak için; 25 tam yıl prim ödeme ve 52 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemenizi 25 tam yıla tamamlayacağınız 25 Eylül 2015 tarihinde emekli olabilirsiniz. Yaş haddinden emekli olmak için; 15 tam yıl prim ödeme ve 58 yaş şartına tabisiniz. Yaş haddinden emekli olmak için askerliğinizi borçlanmanıza da gerek yok. Bundan sonra prim ödemeseniz de, 58 yaşınızı dolduracağınız 2 Mart 2019 tarihinde yaş haddinden emekli olabilirsiniz. 

280 gün askerlik borçlanması yaş şartınızı 49 a düşürür

Soru: Doğum tarihim 17 Ocak 1964 , sigorta başlangıç tarihim 2 Eylül 1987 dir. Sigorta başlangıç tarihimden önce 18 ay askerlik yaptım. 8080 gün prim ödemem var. Askerlik süremi de borçlanırsam hangi tarihte emekli olabilirim?

Güven ATALAY

Cevap: Askerlik sürenizin tamamını borçlanmanıza gerek yok. 280 gününü borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 280 gün geri gider ve emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 49 yaşınızı dolduracağınız 17 Ocak 2013 tarihinde emekli olabilirsiniz. 

Prim yeterli 18 yılı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz

Soru: 8 Temmuz 1960 doğumluyum. 2 Mart 1998 de sigortalı olarak çalışmaya başladım. 4150 gün prim ödemem var. Yüzde 50 özürlüyüm. Hala fabrikada çalışmaktayım. Ne zaman emekli olabilirim?

AYNUR

Cevap: Vergi indirim hakkı alırsanız, emekli olmak için;  6 Ağustos 2003 tarihi itibariyle sizin gibi 3 yıldan fazla 6 yıldan az süredir sigortalı olan 3 ncü derece engellilere tanınan 18 yıl sigortalılık süresi ve 4080 gün prim ödeme şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de, 18 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız 2 Mart 2016 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Borçlanma başlangıç tarihini yurtdışındaki çalışılan tarihe götürmez  

Soru: 1 Ağustos 1961 doğumluyum. İlk sigortalı olduğum tarih 1992 dir. 1987' de Suudi Arabistan' da işçi olarak 6 ay çalıştım. Yurtdışı borçlanmamı yatırırsam, sigortaya ilk giriş tarih 1987 olur mu?

Nevzat SALÇI

Cevap: Yurtdışı borçlanması yapmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz borçlandığınız süre kadar geri gider. Yani 1992 de hangi tarihte sigortalı olmuşsanız o tarih 6 ay geri gider. Örneğin; 1 Ekim 1992 de sigortalı olduğunuz ve bu tarihten önceki 6 aylık yurtdışı çalışma sürenizi borçlandığınızı varsayarsak, sigorta başlangıcınız 6 ay geri gider ve 1 Nisan 1992 olur. Sonuç olarak başlangıç tarihiniz 1987 ye gitmez.

Kaynak:Posta Gazetesi