Soru: 1989 yılının Eylül ayından sigorta başlangıcım var. SSK  4900  günü aşkın prim ödemem var. 6 Sene dış borçlanma 15 bin 360 lira ödeyip 2160 gün ödenmiş prim günlerim var. Dış borçlanmayı ödemişliğim ile birlikte toplam 7160 günüm var. Aldığım emeklilik maaşı 608 lira. Soracağım soru neden bu kadar düşük maaş alıyorum ? Acaba normal mi eğer düşükse sebebi nedir?

Cevap: Emekli aylığınızın tutarı sistem kaynaklanıyor. Emekli aylığı tutarını sadece prim ödeme gün sayısı belirlemiyor. Çalışma hayatı boyunca SSK ya bildirilen ve üstünden prim ödenen kazanç tutarı da belirliyor. Emekli aylığının yüksek olması için öncelikle yüksek kazanç tutarı üstünden prim ödenmesi lazım. Çünkü, üstünden prim ödenen kazanç tutarları dikkate alınarak ortalama aylık kazanç tutarı hesaplanıyor. Prim ödeme gün sayınıza göre de, aylık bağlama oranı belirleniyor. Ve  ortalama aylık kazanç tutarının, aylık bağlama oranı kadar kısmı  emekli aylığı olarak veriliyor. Örneğin, ortalama aylık kazanç tutarı 1.000 TL, aylık bağlama oranı yüzde 65 olan birine, 650 TL(1.000 TL X % 65 = 650 TL) tutarında emekli aylığı bağlanıyor. Bu şekilde hesaplanan emekli aylığı taban aylık tutarından az ise taban aylık bağlanıyor. Taban aylık uygulaması ile,5000 gün, 6000, 8000 gün prim ödeyenlerin aynı tutarda emekli aylığı alması gibi çarpıcı sonuçlarda ortaya çıkabiliyor.  Sonuç olarak, emekli aylığınızdaki düşüklük yanlışlıktan değil, sistemden kaynaklanmaktadır.

Özürlü çocuğu olan annenin erken emekli olma şartları

Soru:8 Haziran 1961 doğumlum. 15 Ekim 1990 sigortalı olarak çalışmaya başladım. Halen özel sektörde sigortalı olarak çalışıyorum. Yüzde 90 oranında özürlü bir oğlum var. Şu anda 2840 gün prim ödemem var. Bunlara göre ne zaman emekli olabilirim? Emeklilik hakkımı aldığımda özel sektörden kıdem tazminatı alma hakkım var mı? Ben pek inanmadım bu emekli ikramiyesine ama size sormak istedim.

Fatma ÇELİK

Cevap: Yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren, özürlü çocuğu olan kadın sigortalıya yeni haklar getirildi. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 28 nci maddesinin konuyla ilgili fıkrası;  “Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir.” Hükmünü içermektedir. Yüzde 90 oranında özürlü çocuğunuz yasanın aradığı,  başka birisinin sürekli bakımına muhtaç şartına uygun olduğundan 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki prim ödeme gün sayınızın yüzde 25 i kadar bir süre, prim ödeme gün sayınıza eklenecek. Ayrıca prim ödeme gün sayınıza eklenen süre emekli olmak için aranan yaş haddinizden düşecek(yaş probleminiz olmadığından sizi ilgilendirmiyor).

Emekli olmak için; 20 yıl sigortalılık süresi, 5450 gün prim ödeme ve 47 yaş şartlarına tabisiniz. Emekli olmak için eksik gününüz 2610 gün.  Ancak; 1 Ekim 2008 den sonra prim ödeme gün sayınız yüzde 25 oranında(1/4 oranında) artırılacağından, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren 2088  gün prim ödemeniz halinde, çocuğunuzdan dolayı prim ödemeniz 522  gün artırılır ve toplam prim ödemeniz 5450 güne yükselerek emekliliği hak edersiniz. (ara vermeden prim öderseniz Ekim 2015 ayında emekli olabilirsiniz)  Emekli olacağınız zaman çalıştığınız işyerinden her 360 gün çalışmanıza karşılık, en son aldığınız bir aylık brüt ücret tutarı kadar kıdem tazminatı alırsınız. Örneğin, emekli olduğunuzda son çalıştığınız işyerinde 10 yıl çalışmanızın olduğunu ve en son brüt ücret tutarınızın 15.000 TL olduğunu varsayarsak, 15.000 TL(1.500 TL X 10)  kıdem tazminatı alırsınız. 

Borçlanma emekli olacağın tarihi değiştirmiyor

Soru: 1 Ağustos 1962 doğumluyum.1 Aralık 1984 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başladım. 1 yıl askerlik borçlanması yaparak bedelini ödedim. SSK başlangıcım 1 yıl öne çekildi. Ne zaman emekli olabilirim?  2 yıl 10 ay 14 gün lük Bağ-Kur primim toplanıp SSK toplamı üzerine eklendi. Emekli olmak için ne kadar daha çalışmam gerek? Mevcut durumla emekli olabilir miyim?

Fatih YILDIRIUM

Cevap: Bir yıl askerlik borçlanması; başlangıç tarihinizi bir yıl öne çekiyor, ancak emekli olma şartlarınızı değiştirmiyor. Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5225 gün prim ödeme ve 48 yaş şartlarına tabisiniz. 5225 gün prim ödemiş olmanız şartıyla 48 yaşınızı dolduracağınız 1 Ağustos 2010 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılabilirsiniz

Soru: 1969 doğumluyum 1991 de  SSK'lı oldum.12 yıldır bir özel kurum bünyesinde çalışmaktayım 5200 günüm var. Kendi isteğimle işten ayrılmak istiyorum. Acaba, kıdem tazminatı almaya hak kazanabiliyor muyum?

Seda ÇAM

Cevap: Kısmi yaşlılık aylığı ile emekli olmak için aranan 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarını yerine getiren ve emekli aylığı bağlanması için sadece aranan yaş  haddinin dolmasını bekleyenler,  kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabilirler. Süre ve prim şartını sağladığınızdan, kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken, sosyal güvenlik il müdürlüğünden bir yazı alarak işverene ibraz etmektir.

Babanız 3600 günle 60 yaşında emekli olabilir

Soru: Babam 1960 doğumlu. SSK girişi ise 1984 askerden sonra girişi var. Şuan 2760 gün primi bulunuyor,3600 den emekli olabilir miyim? Eğer olmazsam ne zaman emekli olurum ve Askerliğindeki primini yatırırsam, kaç yaşında emekli olur?

Murat BAYBARS

Cevap: Kısmi yaşlılık aylığı ile emekli olmak için aranan, 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarını babanız gibi 24 Mayıs 2014 tarihinden sonra yerine getirenler, 60 yaşını doldurduğu tarihte emekli olabiliyor. Babanız 840 gün daha prim ödeyerek 2760 gün olan prim ödemesini 3600 günle tamamlaması şartıyla, 2020 de  60 yaşını dolduracağı tarihte emekli olabilir.

Kaynak:Posta Gazetesi